АРД

АРД
Ирон мифологийы хъайтартæ ард хæрынц Хуыцауæй, зæххæй, Нарты гуыппырсартæ – сæ Уацамонгæйæ дæр ма. Ард хæрынц, дыууæ нæлгоймаджы кæрæдзийæ æфсымæртæ куы фæзæгъынц, уæд дæр. Ардхæрыны æгъдау нæм скифты дугæй æрхаста, дыууæйæ иу къусæй кæм ныуазынц, уыцы згъæрыл конд ныв. Уымæн æвдисæн у рагон бердзейнаг фыссæг Лукианы (цард 120-180 азты) уацмыс «Токсарид кæнæ æрдхорддзинад». Уым скиф Токсарид бердзейнаг ахуыргонд лæг Минесиппимæ быцæуы скифты тыххæй дзургæйæ цы уарзондзинады æнкъарæнтæ æвдисы, сæ цардæй æрдхорддзинады фæдыл цы цаутæ дзуры, уыдон сæ бердзентæй сисынц уæлдæр. Ууыл басæтты Минесипп йæхæдæг дæр.
Фыццаджыдæр дын радзурдзынæн, – зæгъы Токсарид Минесиппæн, – мах, ома, скифтæ, æрдхæрдтæ, кæнгæ æфсымæртæ куыд кæнæм, уый. Сымахау дзаг фынджы уæлхъус нæ, стæй иумæ кæй байрæзтысты кæнæ сыхæгтæ кæй сты, уый тыххæй дæр нæ.
Адæймаджы, дам, хорзæй, хъæбатырæй, лæгдзинæдтæ равдисынхъомæй куы базонæм, уæд иууылдæр фæтырнæм æрдхорд, æфсымæр дзы скæнынмæ. Уый тыххæй алчидæр архайы æрдхорддзинады аккаг хъуыддæгтæ кæныныл. Æмæ сæ искæй куы равзары, уæд бацæдис вæййынц, стæй стыр ард бахæрынц: иумæ хæларæй кæй цæрдзысты, куы бахъæуа, уæд та кæрæдзийы сæраппонд сæ цард дæр кæй ратдзысты. Æмæ сæ ардбахæрд мæлæты бонмæ кадимæ æххæст кæнынц. Ард чи фæхæры, уыдон сæ æнгуылдзтæй туг рауадзынц иу нуазæн къусмæ, сæнимæ йæ схæццæ кæнынц. Уый фæстæ сæ цирхътæ кæрддзæмтæй сласынц, дыууæ дæр кæрæдзиуыл фидар æрхæцынц æмæ афтæмæй сæны къус иумæ бануазынц. Ахæм ардбахæрды фæстæ царды ахæм тых нæй, уыдон чи фæхицæн кæна. Æрдхорд скæнæн та ис æрмæстдæр æртæ адæймагимæ. Бирæ æрдхæрдтæ кæмæн, ис, уый сæм уæгъд сылгоймагæй кадджындæр нæ уыд. «Мах афтæ хъуыды кæнæм, æмæ дæ ардбахæрд бирæтыл куы уарай, уæд дзы тых нал вæййы», – зæгъы Токсарид.
Ардбахæрды фидардзинадæн æвдисæнæн æрхæссы Дандамид æмæ Амизокы, Беллит æмæ Басты æрдхорддзинад. Уыдонæй иу иннæйы сæрвæлтау радты йе ‘нæниздзинад æмæ цард дæр.
Ард хæрынц абоны ирæттæ дæр. Ардбахæрд сæм у табуйаг, æгъдау. Сомы кæнынц Хуыцауы, зæххы ардæй, нымд кæнынц адæмы ардæй; фæдзæхсынц кæрæдзи: «Дæ ардхæрдыл комдзог ма рацу!». «Мæ ард мын ма фæсайын кæн!» Фау хæссынц, æнæард дæ, зæгъгæ. Æлгъитынц: «Ард дæ хæдзары!», «Дæ ард дæ фæдыл æфтыд фæуæд!», «Ард дæ баййафæд!» æмæ афтæ дарддæр.
Ард хордтой, дыууæ лæппуйы-иу кæрæдзийæ æфсымæртæ куы загътой, уæд. Ард хордта, къухылхæцæг кæй къухыл рахæцыд йæ амонды фæндагыл, уыцы чындзимæ; лæппу хæларæй цы чызгимæ цард, уыимæ. Афтæ фæзындысты ирон æвзаджы дзырдтæ æфсымæргонд æмæ хогонд. Ард та хордтой æмгæртты, æууæнкджын адæмы раз. Арахъы кæнæ бæгæныйы агуывзæйы-иу æвзист æхца ныппæрстой. Хистæр сæ-иу Стыр Хуыцау æмæ Уастырджийыл бафæдзæхста, сæ ардбахæрд фидар, фæзминаг куыд рауайа, уый тыххæй-иу скуывта. Стæй нозт ныуæзтой æфсымæртæ, кæнæ хо æмæ, æфсымæр кæрæдзийæ чи загъта, уыдон радгай. Æрдхорд æфсымæртæ, стæй хо æмæ æфсымæр цы чызг æмæ лæппу загътой, уыдон æргæвстой кусарт, æрцæттæ-иу кодтой цæлы фынг.
Ард хордта, лæгмарынæй дызæрдыг кæуыл кодтой, уыцы нæлгоймаг дæр. Ныхасы лæгтæ-иу æй марды ингæныл слæууын кодтой, æмæ-иу хъуамæ загътаид: «Ард хæрын, æмæ, кæд ыл мæ къухæй исты æрцыд, уæд мæ йæ тæригъæд баййафæд!». Карздæр æмæ фидардæр ардбахæрд нæ уыд, æмæ ацы æгъдауыл мæнгардæй разилын йæ ныфс ничи хаста. «Ард» понимается как магическая сила, – фыссы Абайты Васо «Ирон æвзаджы историон-этимологион дзырдуат»-ы. – Культовое происхоæдение слова подтверæдается алан. ард «бог» в названии Феодосии Ардавда (город) семи богов».

Словарь по этнографии и мифологии осетин. 2014.

Поможем решить контрольную работу

Полезное


Смотреть что такое "АРД" в других словарях:

  • АРД — автоматическая регулировка диафрагмы видео АРД атомный реактивный двигатель атомный ракетный двигатель Словари: Словарь сокращений и аббревиатур армии и спецслужб. Сост. А. А. Щелоков. М.: ООО «Издательство АСТ», ЗАО «Издательский дом Гелеос»,… …   Словарь сокращений и аббревиатур

  • АРД — «АРД» (ARD Arbeitsgemeinschaft der Offentlichen Rundfunkanstalten Bundesrehublik Deutschland), государственная телерадиокомпания ФРГ, объединяющая станции земель. Основана в 1950. Вещание по 1 й программе телевидения. Финансирование за счет… …   Энциклопедический словарь

  • АРД — (ARD Arbeitsgemeinschaft der Offentlichen Rundfunkanstalten Bundesrehublik Deutschland) государственная телерадиокомпания ФРГ, объединяющая станции земель. Основана в 1950. Вещание по 1 й программе телевидения. Финансирование за счет абонентной… …   Большой Энциклопедический словарь

  • Ард — Ард, вениамитянин (Быт 46:21), согл. Чис 26:40, сын Белы. Там же сказано о его потомках как о поколении Арда. Вероятно, он же см. Аддар в (1Пар 8:3) …   Библейская энциклопедия Брокгауза

  • «АРД» — (ARD  Arbeitsgemeinschaft der Öffentlichen Rundfunkanstalten Bundesrepublik Deutschland), государственная телерадиокомпания ФРГ, объединяющая станции земель. Основана в 1950. Вещание по 1 й программе телевидения. Финансирование за счёт абонентной …   Энциклопедический словарь

  • ард — * hardes pl. един. Тряпки. Наконец, Николай Арсеньич вернулся, к сокрушению достойных родителей, в изорванном пальто, с одним дорожным мешком в руке. Он объявил, что ses hardes остались в таможне, потому что эти hardes книги, эстампы, рисунки. С …   Исторический словарь галлицизмов русского языка

  • АРД-диаграмма — Графическое изображение зависимости амплитуды отраженного или прошедшего сигнала от глубины залегания модели дефекта с учетом его размера и типа преобразователя. [ГОСТ 23829 85] Тематики контроль неразрушающий акустический …   Справочник технического переводчика

  • АРД-диаграмма — Система графиков, связывающих амплитуду эхо сигнала с расстоянием до дефекта и его эквивалентной площадью Источник: ГОСТ 24507 80: Контроль неразрушающий. Поковки из черных и цветных металлов. Методы ультразвуковой дефектоскопии …   Словарь-справочник терминов нормативно-технической документации

  • АРД ХÆРЫН — Фидар дзырд дæттын, искæмæн исты уырнын кæнын. Давать слово. Афтæ нæу, зæгъгæ, мын уый тыххæй сомытæ нæ, фæлæ зæххæй ард куы бахæрай, уæддæр мæ нæ бауырндзæн. (МД. 1986, 4.) Ацы дунейыл зæххæй зынаргъдæр ницы ис æмæ дзы ард хæрын: Созыр… …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • АРД-метод — 2.12.3 АРД метод: Метод сравнения амплитуды эхо сигнала от отражателя с АРД диаграммой; при этом отражателю ставят в соответствие эквивалентный дисковый отражатель с такой же амплитудой эхо сигнала. Источник: ГОСТ Р ИСО 5577 2009: Контроль… …   Словарь-справочник терминов нормативно-технической документации


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»